Rodzaje gitar – jak wybrać najlepszą dla siebie?

Szukasz gitary, ale gubisz się w nazwach typu Stratocaster, Les Paul czy dreadnought? Z tego tekstu dowiesz się, czym różnią się najważniejsze rodzaje gitar elektrycznych i akustycznych. Dzięki temu łatwiej dopasujesz instrument do stylu grania i brzmienia, które lubisz.

Jakie są główne rodzaje gitar elektrycznych?

Gitara elektryczna nie jest jednym, uniwersalnym modelem. Różne kształty korpusu, rodzaje przetworników i konstrukcje sprawiają, że instrumenty zachowują się zupełnie inaczej na scenie i w studiu. Warto poznać podstawowe typy, zanim zaczniesz szukać swojej pierwszej gitary elektrycznej lub myśleć o rozbudowie kolekcji.

Najczęściej spotkasz trzy filary świata elektryków: Stratocaster, Telecaster i Les Paul. Do tego dochodzą gitary hollow body i semi-hollow body, czyli konstrukcje o pudłach rezonansowych, kojarzone z jazzem i bluesem. Każdy z tych typów ma własny charakter brzmienia, inny komfort gry i trochę inne zastosowanie na scenie.

Stratocaster

Stratocaster, zaprojektowany przez Leo Fendera w 1954 roku, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych kształtów w historii muzyki. Ergonomiczny korpus z podcięciami, trzy przetworniki single coil i mostek tremolo sprawiają, że gitara jest wygodna i bardzo wszechstronna. Na Stratocasterach grali Jimi Hendrix, Eric Clapton czy dziesiątki gitarzystów rockowych i bluesowych, co do dziś wpływa na jej popularność.

Typowe brzmienie Strata to jasna, szklana góra, selektywny środek i sprężysty dół. Dzięki układowi trzech singli i 5-pozycyjnemu przełącznikowi łatwo przejść od delikatnych arpeggiów do ostrzejszych riffów. Dla wielu osób to wymarzona pierwsza gitara elektryczna, bo pozwala szukać swojego stylu w różnych gatunkach.

Przykładowe gitary typu Stratocaster

Dobrym przykładem współczesnych gitar inspirowanych Stratocasterem są modele JET. Łączą klasyczny wygląd z nowoczesną wygodą gry i sensowną ceną, co pomaga osobom zaczynającym przygodę z elektrykiem.

Model JET JS-400SB ma układ przystawek HSS, czyli dwa single i jednego humbuckera przy mostku. Dzięki temu możesz uzyskać zarówno typową „stratową szklaneczkę”, jak i mocniejsze, bardziej zwarte brzmienie z humbuckera. 5-pozycyjny przełącznik pozwala szybko zmieniać charakter dźwięku, co przydaje się, gdy w jednym secie grasz i ballady, i rockowe numery.

Gitara JET JS-300GD to z kolei klasyczny układ SSS z trzema singlami. Daje bardzo szeroki zakres barw – od lekkich, ciepłych dźwięków do ostrzejszych, funkowych akordów. Ergonomiczny gryf ułatwia szybkie granie solówek, a tremolo Wilkinson pomaga utrzymać stabilny strój, nawet gdy często używasz wajchy.

Telecaster

Telecaster był pierwszą masowo produkowaną gitarą elektryczną typu solid body projektu Leo Fendera. Prosta konstrukcja, jednoczęściowy korpus, dwa przetworniki single coil i stały mostek sprawiły, że instrument szybko zdobył zaufanie muzyków country, rock’n’rolla i rocka. Tele do dziś słynie ze swojej niezawodności i charakteru.

Najbardziej rozpoznawalną cechą Telecastera jest jasne, ostre brzmienie przy mostku, często określane jako „twang”. Łączy się je z klarownym, pełniejszym dźwiękiem przetwornika przy gryfie. Prosty 3-pozycyjny przełącznik pozwala wybierać między pickupami lub łączyć je, co wystarcza zarówno do rytmicznych akordów, jak i solówek. Stały mostek daje stabilne strojenie, co docenią osoby lubiące proste, odporne na awarie konstrukcje.

Nowoczesne i klasyczne wariacje Telecastera

Model Vintage V72FTB łączy klasyczny kształt Telecastera z wydrążoną komorą w korpusie. Dzięki niej gitara reaguje żywiej na dynamikę, a dźwięk jest bardziej „otwarty”. Olchowy korpus daje zrównoważone brzmienie, które dobrze współpracuje z przetwornikami Wilkinson. Zastosowany układ elektroniki (dwa pickupy, 3-pozycyjny przełącznik, dwa potencjometry) sprawdza się w bluesie, jazzie i rocku.

Gitara SX Telecaster Classic Nat to bardziej tradycyjna odsłona Tele. Korpus z olchy, dwa single, 3-pozycyjny przełącznik i stały mostek tworzą konfigurację bliską oryginałowi. Wygodny gryf z klonową podstrunnicą i 21 progami ułatwia grę akordową i solową, a klasyczne wykończenie z lekką warstwą lakieru podkreśla naturalny rysunek drewna.

Inną propozycją jest Corona Modern Telecaster HH, która łączy kształt Tele z dwoma humbuckerami i ruchomym mostkiem tremolo. Korpus z mahoniu daje pełniejsze, lekko jaśniejsze brzmienie, a przetworniki Dyna Classic, 5-pozycyjny przełącznik i blokowane klucze pozwalają na bardziej rockowe zastosowania. To wybór dla osób szukających wyglądu Telecastera, ale z mocniejszym dźwiękiem i większą elastycznością.

Les Paul

Gitara Les Paul powstała jako efekt współpracy Gibsona i gitarzysty Lesa Paula, który miał ogromny wpływ na rozwój instrumentów elektrycznych. Masyny korpus z mahoniu, wypukły top (często z klonu), dwa humbuckery i stały mostek to przepis na pełne, gęste i nasycone brzmienie, kojarzone z rockiem i bluesem.

Dzięki konstrukcji typu set-neck i cięższemu korpusowi gitary Les Paul oferują mocny sustain, czyli długie wybrzmiewanie dźwięku. Dwa humbuckery odpowiadają za ciepły, głęboki ton, często wybierany przez gitarzystów rockowych i metalowych, ale dobrze sprawdzający się też w jazzie czy rockabilly. W rękach Jimmy’ego Page’a czy Slasha ten model stał się symbolem rockowego grania.

Przykładowe gitary typu Les Paul

Gitara Jet JL-500GD to instrument inspirowany klasycznym Les Paulem. Mahoniowy korpus, dwa humbuckery w układzie HH i stały mostek tune-o-matic Wilkinson dają potężne, ciepłe brzmienie z dużą ilością środka. Taki zestaw dobrze reaguje na przestery, dlatego sprawdza się w cięższych gatunkach, ale przy lekkim gainie zagra także blues czy rock’n’roll.

Model Vintage V100IT nawiązuje wizualnie i brzmieniowo do klasycznych Les Pauli. Mahoniowy korpus, przystawki Wilkinson WOCHB i wygodny kształt korpusu tworzą gitarę cenioną zarówno przez początkujących, jak i bardziej zaawansowanych gitarzystów. Ten instrument często wybierasz, gdy szukasz pierwszej gitary elektrycznej w stylu LP, ale chcesz czegoś solidnego na dłużej.

Gitara Vintage V100MP wyróżnia się bardzo długim sustainem i mocnym brzmieniem dzięki dwóm humbuckerom. Elegancki klonowy top nadaje jej nietuzinkowy wygląd, a klucze Grover dbają o stabilność stroju. Taki zestaw szczególnie polubią osoby grające intensywne riffy i solówki, które wymagają gitary dobrze reagującej na dynamiczną grę.

Hollow body i semi-hollow body

Gitary hollow body i semi-hollow body są bliższe akustykom, bo ich korpusy mają pudła rezonansowe. Jeśli lubisz jazz, blues lub bardziej „otwarte” brzmienia, ten typ instrumentów może Cię mocno zainteresować. Ich charakterystycznym elementem są otwory w kształcie litery „F” oraz większe, archtopowe korpusy.

W pełni puste gitary hollow body dają bardzo ciepły, głęboki dźwięk, idealny do jazzu i spokojnego bluesa. Jednocześnie są bardziej podatne na sprzężenia przy dużych głośnościach. Konstrukcja semi-hollow to kompromis: część korpusu jest pusta, a część wypełnia blok drewna, który ogranicza sprzężenia i dodaje stabilności. Dzięki temu takie gitary nadają się do szerszej gamy gatunków.

Przykładowe gitary semi-hollow

Gitara Vintage VSA500MP ma klonowy korpus typu semi-hollow, gryf z mahoniu i podstrunnicę z lignum rosa. Taki zestaw daje ciepłe, pełne brzmienie, często wybierane przez miłośników jazzu, ale dobrze działające też w bluesie czy popie. Przetworniki Wilkinson WOCHB zapewniają szeroki zakres barw, a eleganckie wykończenie podkreśla „jazzowy” charakter instrumentu.

Model Vintage VSA500CR to kolejna odmiana tej koncepcji. Korpus z klonu z wierzchnią warstwą tego samego drewna daje dobrą projekcję dźwięku i komfort wagi. Innowacyjny kształt z przecięciem, offsetowym podpięciem i wzmocnionym wycięciem ułatwia dostęp do wyższych progów. Osprzęt Wilkinson (mostek Tune-O-Matic, przetworniki WOCHB) zapewnia stabilne strojenie i powtarzalne brzmienie na scenie.

Jak dobrać przetworniki – single coil czy humbucker?

Przetwornik w gitarze elektrycznej ma ogromny wpływ na charakter dźwięku. To on zamienia drgania strun w sygnał elektryczny, który następnie trafia do wzmacniacza. Zwykle spotkasz dwie podstawowe konstrukcje: single coil i humbucker. Każda z nich inaczej reaguje na artykulację, przestery i dynamikę gry.

Single coil kojarzą się z czystym, jasnym, bardzo selektywnym brzmieniem. Charakterystyczny „szklany” ton Strata czy „twang” Telecastera to właśnie zasługa pojedynczych cewek. Humbuckery powstały, aby eliminować przydźwięk sieciowy i przy okazji dają grubszy, gęstszy sound z większą ilością środka i basu. Częściej wybierają je gitarzyści rockowi, metalowi i bluesowi grający na mocniejszych przesterach.

Single coil podkreśla artykulację i klarowność, humbucker daje mocniejszy, cieplejszy dźwięk z mniejszym szumem.

Warto zwrócić uwagę na układ przystawek. Konfiguracje SSS, HSS, HH czy HS mocno wpływają na elastyczność brzmienia. Gitary takie jak JET JS-400SB z układem HSS czy Corona Modern Telecaster HH pokazują, jak wiele możliwości daje połączenie różnych typów przetworników w jednym instrumencie.

Jakie są najpopularniejsze rodzaje gitar akustycznych?

W gitarach akustycznych o charakterze dźwięku decyduje głównie pudło rezonansowe. Jego wielkość, głębokość i kształt wpływają na głośność, ilość basu oraz wygodę gry. Producenci od dziesięcioleci modyfikują wymiary korpusów, ale w praktyce większość modeli da się przyporządkować do kilku podstawowych typów.

Najczęściej spotkasz gitary w kształcie dreadnought, jumbo, auditorium i grand concert. Każdy z tych rodzajów inaczej leży na kolanie, zachowuje się przy grze akordowej lub fingerstyle i sprawdza się w trochę innych sytuacjach – od grania przy ognisku po nagrania w studiu.

Dreadnought

Dreadnought, wprowadzony na rynek w 1916 roku przez firmę Martin, kojarzy się wielu osobom z „klasyczną” gitarą akustyczną. Charakterystyczna, łagodna linia korpusu, spora głębokość pudła i wyraźny bas sprawiają, że ten typ świetnie nadaje się do akompaniowania śpiewowi. Początkowo używano go głównie w bluegrassie, bo dobrze przebijał się w zestawieniu z mandoliną i banjo.

Brzmienie dreadnoughta to mocny dół, wyraźna góra i nieco bardziej stonowany środek. Dzięki temu akordy brzmią szeroko i pełnie, co pomaga gdy grasz w zespole lub solo z wokalem. Dla wielu osób to pierwszy wybór, gdy szukają instrumentu do grania chwytów i „ogniskowych” piosenek.

Jumbo

Gitara typu jumbo jest jeszcze większa niż dreadnought. Szersze, zaokrąglone pudło daje bardzo dużą głośność i szeroki, otwarty dźwięk. Jeśli potrzebujesz naturalnie potężnego brzmienia bez dodatkowego nagłośnienia, jest to jeden z najlepszych wyborów.

Ten typ spopularyzowała firma Gibson w 1937 roku. Na gitarach jumbo grali między innymi Bob Dylan, Elvis Presley czy George Harrison. Rozmiar instrumentu sprawia, że nie każdemu będzie wygodnie, ale w zamian dostajesz bardzo bogaty, zrównoważony ton z mocnym basem i wyraźną górą.

Auditorium

Gitara auditorium ma rozmiar zbliżony do dreadnoughta, ale wyraźniejsze wcięcie w talii. Dzięki temu wygodniej trzyma się ją na siedząco, bo korpus stabilniej spoczywa na nodze. Brzmienie jest bardziej zbalansowane, szczególnie dobrze wypada na cieńszych strunach, co doceniają gitarzyści grający palcami.

Ten typ także wprowadziła firma Martin. Z gitar auditorium korzystał między innymi Eric Clapton, a jego sygnowany model stał się jednym z bardziej rozpoznawalnych akustyków tego rodzaju. Występują one w różnych rozmiarach oznaczanych jako „O”, „OO” i „OOO”, co pozwala dopasować instrument do wzrostu i preferencji gracza.

Grand concert

Gitara grand concert jest średniej wielkości. Mniejsze pudło i krótsza skala oznaczają mniejsze napięcie strun, co przekłada się na lżejsze odczucie pod palcami. Nie ma tak głębokiego basu jak duże korpusy, za to łatwiej kontrolować dynamikę dźwięku, szczególnie w nagraniach studyjnych.

Pierwszy model grand concert pojawił się w 1984 roku za sprawą firmy Taylor. Był odpowiedzią na rosnące potrzeby gitarzystów fingerstyle, którzy szukali instrumentu lżejszego, wygodniejszego i lepiej reagującego na subtelną artykulację. Dla osób grających długie koncerty na stojąco mniejsza waga korpusu to spora zaleta.

Jakie są inne ciekawe typy gitar akustycznych?

Poza najpopularniejszymi kształtami na rynku znajdziesz wiele nietypowych lub mniej znanych konstrukcji. Część z nich wróciła do łask po latach zapomnienia, inne powstały całkiem niedawno jako odpowiedź na nowe potrzeby gitarzystów. Warto je znać, bo mogą lepiej pasować do Twojego stylu niż klasyczny dreadnought.

Szczególnie interesujące są małe gitary parlor, instrumenty z wcięciem typu cutaway oraz kompaktowe gitary podróżne, czyli traveler. Każda z tych grup ma inny charakter i inną rolę w codziennym graniu.

Parlor

Gitary typu parlor powstały w XIX wieku w ofercie Martina, ale od jakiegoś czasu znów cieszą się dużą popularnością. Mają węższe, mniejsze pudła rezonansowe, co daje bardziej intymne, kameralne brzmienie. To instrumenty, które świetnie sprawdzają się przy spokojnych, wokalnych utworach, gdzie gitara ma delikatnie wspierać głos, a nie z nim konkurować.

W ostatnich latach po parlor chętnie sięgają solowi artyści folkowi. Z tym typem gitary wiąże się też historia Roberta Johnsona, zwanego „królem delta bluesa”. Grał on bottleneck slidem właśnie na małych gitarach zbliżonych do parlorów, co mocno wpłynęło na rozwój bluesa i późniejszej muzyki rockowej.

Gitary z wcięciem typu cutaway

Wcięcie cutaway samo w sobie nie tworzy osobnego typu gitary, ale mocno zmienia sposób gry. Chodzi o charakterystyczne wycięcie w górnej części korpusu, które ułatwia dostęp do najwyższych progów. Kiedy gitarzyści akustyczni częściej zaczęli grać solówki, producenci zaczęli oferować prawie każdy kształt korpusu w wersji z cutawayem.

Dreadnought, auditorium, jumbo czy grand concert z takim wycięciem stają się bardziej solistycznymi narzędziami. Łatwiej wejść w wysokie rejestry, grać rozbudowane melodie i techniki wymagające swobodnego dostępu do górnych pozycji. W połączeniu z przetwornikiem i preampem tworzy to zestaw gotowy na scenę.

Traveler

Gitary typu traveler są odpowiedzią na potrzebę mobilności. To instrumenty znacznie mniejsze od standardowych akustyków, najczęściej z pełnowymiarową podstrunnicą i mocno zredukowanym pudłem rezonansowym. Dzięki temu zmieszczą się w bagażu podręcznym czy niewielkim plecaku, co szczególnie docenisz w trasie lub na wakacjach.

Ze względu na mniejszy korpus traveler gra ciszej niż klasyczna gitara akustyczna. Świetnie nadaje się więc jako instrument do ćwiczeń w mieszkaniu czy hotelu. Po podłączeniu do systemu nagłośnienia lub wzmacniacza staje się jednak pełnoprawnym narzędziem scenicznym. W wielu modelach projektanci eksperymentują z kształtem, aby ograniczyć gabaryty przy zachowaniu wygody gry.

Jak dopasować rodzaj gitary do swoich potrzeb?

Wybór między różnymi typami gitar warto oprzeć na tym, co faktycznie grasz najczęściej i jakich dźwięków szukasz. Innego instrumentu potrzebuje gitarzysta country używający techniki hybrid picking, a innego ktoś, kto marzy o gęstych riffach w stylu hard rocka. Czasem bardziej liczy się wygoda gry niż sam charakter brzmienia.

Możesz sobie ułatwić wybór, odpowiadając na kilka prostych pytań: wolisz akordy czy solówki, grasz częściej akustycznie czy elektrycznie, a może zależy Ci na cichej gitarze do ćwiczeń? Na tej podstawie łatwiej zawęzisz wybór do kilku typów korpusów i rodzajów przetworników.

Jeśli chcesz mieć jasny obraz różnic między popularnymi rodzajami gitar w kontekście zastosowań, warto spojrzeć na prostą tabelę porównawczą:

Przy wyborze konkretnego modelu możesz zwrócić uwagę na kilka elementów wyposażenia, które szczególnie wpływają na komfort codziennej gry:

• rodzaj mostka (stały, tremolo, tune-o-matic),
• typ kluczy (klasyczne, blokowane, marki Grover lub Wilkinson),
• skalę i profil gryfu,
• rodzaj drewna korpusu i podstrunnicy,
• konfigurację przystawek i liczbę pozycji przełącznika.

Przy gitarach akustycznych podobne znaczenie mają: kształt pudła rezonansowego, skala, rodzaj wykończenia i obecność wbudowanego systemu nagłośnienia. W zależności od tego, czy grasz częściej w domu, w studiu czy na scenie, te cechy mogą decydować o tym, czy dany rodzaj gitary będzie Ci naprawdę służył na co dzień.