Jaka gitara elektryczna na początek?

Stoisz przed wyborem pierwszej gitary elektrycznej i trochę kręci Ci się w głowie od ilości modeli? W tym tekście przeprowadzę Cię przez najważniejsze decyzje, od typu korpusu po wzmacniacz. Po lekturze dużo łatwiej wybierzesz instrument, który będzie dla Ciebie źródłem radości, a nie frustracji.

Jak określić swoje cele i budżet na pierwszą gitarę?

Na starcie pojawia się jedno proste pytanie: co chcesz na tej gitarze grać? Rock, metal, blues, a może funk albo indie? To właśnie styl muzyczny w dużej mierze podpowiada, jaki typ gitary elektrycznej będzie dla Ciebie najrozsądniejszym wyborem. Kto marzy o przesterowanych riffach, zwykle szuka innego instrumentu niż osoba zakochana w delikatnym, szklanym brzmieniu czystego kanału.

Drugi krok to budżet. Dla początkujących rozsądny przedział to zwykle ok. 1000–2000 zł za gitarę. Taniej też się da, ale poniżej pewnego poziomu rośnie ryzyko problemów z regulacją, strojem i wygodą gry. Droższy instrument ma z kolei sens wtedy, gdy wiesz, że zostajesz z gitarą na dłużej i chcesz mieć bazę do późniejszych modyfikacji.

Przy planowaniu wydatków miej w głowie, że gitara to tylko część zestawu. Nawet najładniejszy Stratocaster czy Les Paul nie zabrzmi bez wzmacniacza, kabla i choćby prostego pokrowca. Dlatego budżet warto dzielić mniej więcej tak:

• gitara elektryczna,
• combo gitarowe (wzmacniacz z głośnikiem),
• kabel gitarowy,
• pokrowiec lub futerał,
• pasek, kilka kostek, prosty tuner.

Jeśli musisz przyciąć wydatki, lepiej wziąć ciut tańszą gitarę z sensownej marki niż zupełnie najtańszy, anonimowy zestaw. Dobrze ustawiony „średniak” będzie znacznie przyjemniejszy do grania niż efektowny z wyglądu, ale źle wykonany instrument.

Jakie są najważniejsze rodzaje gitar elektrycznych?

Na wieszakach w sklepie widzisz dziesiątki kształtów, ale na początek wystarczy podzielić gitary na kilka głównych grup. Taki podział od razu porządkuje wybór i ułatwia rozmowę ze sprzedawcą czy nauczycielem. W świecie gitar często przewijają się pojęcia: solid body, semi hollow, hollow body oraz gitary z rozszerzonym zakresem.

Gitary z litym korpusem

Gitara z litym korpusem (solid body, często mówi się „full body”) to klasyk rocka. Korpus stanowi pełny blok drewna, bez komór rezonansowych. Daje to mocny sygnał, długi sustain i dużą odporność na sprzężenia przy wyższych głośnościach i przesterach. Typowe przykłady to Fender Stratocaster, Telecaster czy konstrukcje w stylu Les Paul.

Dla początkujących to zwykle najlepszy wybór. Takie gitary są stosunkowo stabilne, łatwe w regulacji, wytrzymałe, a do tego bardzo uniwersalne. Możesz na nich zagrać praktycznie wszystko: od bluesa, przez pop, po klasyczny rock i metal (zwłaszcza jeśli gitara ma humbuckery). Atutem jest też ogromny wybór w tańszych i średnich przedziałach cenowych.

Gitara z litym korpusem to najbezpieczniejszy start dla kogoś, kto dopiero uczy się, czego właściwie szuka w brzmieniu.

Gitary semi hollow i hollow body

Instrumenty hollow body i semi hollow wyróżnia pusty lub częściowo pusty korpus. W środku znajduje się komora rezonansowa, dzięki której brzmienie jest cieplejsze, bardziej „drewniane”, często kojarzone z jazzem, bluesem czy lżejszym rockiem. W semi hollow zwykle przez środek przebiega lity blok drewna, który dodaje stabilności i ogranicza sprzężenia.

Takie gitary są piękne, często większe i lżejsze od solid body. Mają jednak swoje wymagania. Mocniejszy przester łatwo powoduje niekontrolowane sprzężenia, a konstrukcyjnie to trudniejsze instrumenty, dlatego rzadko występują w naprawdę niskich cenach. To raczej wybór dla osób z już ukształtowanym gustem, które świadomie szukają konkretnego klimatu brzmieniowego.

Gitary z rozszerzonym zakresem

Gitary 7- czy 8-strunowe, czasem z dłuższą menzurą, powstały z myślą o nowocześniejszym metalu, muzyce progresywnej i eksperymentach brzmieniowych. Dają szansę na niższe stroje i bardziej złożone riffy. Wymagają jednak lepszej kontroli lewej i prawej ręki oraz znajomości podstaw teorii, bo nagle pod palcami pojawia się więcej dźwięków.

Dla zupełnie początkującej osoby to zwykle zbyt dużo na start. Jeśli dopiero uczysz się akordów i prostych riffów, pozostań przy klasycznej 6-strunowej gitarze. Po czasie, gdy poczujesz się pewniej, można sięgnąć po instrument z rozszerzonym zakresem jako drugi w kolekcji.

Jak dobrać gitarę do stylu muzycznego?

Wyobraź sobie swoje ulubione nagranie gitarowe i zapytaj: jak to brzmienie jest zbudowane? W ogromnej części to efekt połączenia typu gitary, przetworników i wzmacniacza. To właśnie dlatego tak często przewijają się nazwy single coil i humbucker.

Single i humbuckery

Single coil to wąskie, jaśniej brzmiące przetworniki. Dają „szkło”, selektywność i świetnie sprawdzają się w funku, bluesie, popie czy lżejszym rocku. Charakterystyczne jest też lekkie brumienie przy większym gainie. Humbuckery przypominają w tym porównaniu flamaster: są grubsze, pełniejsze, mają więcej dołu i środka, a przy tym tłumią przydźwięk, stąd nazwa „hum-bucker”.

W praktyce wygląda to tak: kto kocha Hendrixa, Knopflera czy funkowe zagrywki, najczęściej sięga po gitarę w stylu Stratocastera z singlami. Fani cięższego rocka i metalu częściej wybierają konstrukcje z dwoma humbuckerami, np. typ Les Paul albo nowoczesne „superstraty”. Dla osoby niezdecydowanej ciekawą opcją bywa konfiguracja HSS (humbucker przy mostku, single w środku i przy gryfie), która łączy oba światy.

Popularne kształty – Les Paul i Stratocaster

Żeby pokazać różnice, dobrze zestawić dwa najbardziej znane wzory. Poniżej prosta tabela, która porządkuje najważniejsze cechy tych typów gitar:

Les Paul daje wrażenie mocnej „ściany dźwięku”, co świetnie pasuje do rocka i cięższych riffów. Z kolei Stratocaster jest bardziej uniwersalny stylistycznie i zwykle lżejszy, co dla początkujących często ma znaczenie fizyczne. W tańszych budżetach warto spojrzeć np. na serie Squier Sonic czy Affinity – to instrumenty projektowane z myślą o pierwszych latach nauki, a przy tym wierne oryginalnym kształtom Fendera.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze konkretnego modelu?

Nawet dwie gitary tego samego modelu potrafią różnić się odczuwalnie. Dlatego tak ważna jest grywalność – czyli to, jak instrument układa się w rękach i pod palcami. Parametry techniczne są ważne, ale jeśli gitara męczy już po kilku minutach, chęć do ćwiczeń szybko spada.

Wygoda i ergonomia

W sklepie usiądź z gitarą, poprawnie oprzyj ją na udzie i sprawdź kilka rzeczy. Czy gryf wydaje się zbyt gruby lub zbyt cienki? Czy sięgasz swobodnie do wyższych progów? Czy korpus nie „ucieka” na kolanie? To drobiazgi, które w praktyce decydują, czy będzie Ci się chciało wracać do instrumentu każdego dnia.

Ważne są też nastawy: wysokość strun, menzura, stan progów. Dobrze ustawiona gitara stroi na całej długości gryfu i nie wymaga siłowania się z każdym dźwiękiem. Jeśli sam jeszcze nie potrafisz tego ocenić, poproś sprzedawcę albo nauczyciela o krótkie ogranie i komentarz. Dla sklepu to chwila, a dla Ciebie ogromna różnica.

Specyfikacja i podzespoły

Na karteczce przy gitarze zwykle znajdziesz listę: rodzaj drewna, typ przetworników, mostek, menzura, układ elektroniki. Dla początkującego część z tych informacji brzmi jak czarna magia, ale kilka elementów warto sobie przyswoić:

• rodzaj przetworników (single, humbuckery lub mieszany układ),
• mostek stały lub tremolo,
• układ potencjometrów głośności i tonu,
• rodzaj mocowania gryfu (wkręcany, wklejany).

Mostek stały będzie stabilniejszy strojem i prostszy w obsłudze. Tremolo daje efekty vibrato, ale wymaga więcej uwagi i przy intensywnym użyciu może wprowadzać gitarę w rozstrojenie. Na start rozwiązanie bez skomplikowanego systemu typu Floyd Rose zwykle sprawdza się lepiej.

Marka i jakość wykonania

Nie chodzi o ślepe płacenie za logo, ale o to, że pewne marki wypracowały powtarzalną jakość nawet w tańszych liniach. Fender ma Squiera, Gibson – Epiphone’a, wiele dobrych opinii zbierają też producenci jak Yamaha czy Ibanez w segmencie „dla początkujących”.

Renoma marki w praktyce oznacza mniejszą szansę na poważne wpadki konstrukcyjne. Lakier będzie równy, progi dobrze nabite, elektronika nie zacznie trzeszczeć po tygodniu. W efekcie możesz skupić się na graniu, zamiast walczyć z instrumentem.

Jaki wzmacniacz i akcesoria wybrać na start?

Nawet najlepsza gitara elektryczna bez wzmacniacza brzmi cicho i nijako. To wzmacniacz – wraz z głośnikiem i efektami – w ogromnym stopniu kształtuje finalne brzmienie. Dlatego przy pierwszym zakupie warto potraktować go nie jako „dodatek”, ale równorzędny element zestawu.

Wzmacniacz na początek

Podstawowy podział to wzmacniacze lampowe i tranzystorowe (w tym cyfrowe). Lampowe mają swoje wierne grono fanów, bo dają ciepłe, „organiczne” brzmienie i pięknie reagują na dynamikę gry. Są jednak droższe, cięższe i mniej uniwersalne brzmieniowo. Dla osoby zaczynającej grać znacznie praktyczniejszy będzie niewielki tranzystorowy lub cyfrowy combo z wbudowanymi efektami.

Ciekawym przykładem jest Blackstar ID:Core 10 – mały wzmacniacz treningowy, który oferuje kilka charakterów brzmienia i zestaw podstawowych efektów. Tego typu urządzenia pozwalają w domowych warunkach pobawić się przesterami, delayem czy chorusem bez kupowania od razu całej deski kostek.

Podstawowe akcesoria

Żeby komfortowo zacząć, przyda Ci się kilka drobiazgów. To niewielkie wydatki, które bardzo ułatwiają życie i chronią instrument przed uszkodzeniami:

• kilka kostek o różnej grubości,
• pasek gitarowy,
• tuner (klipsowy lub aplikacja + stroik w wzmacniaczu),
• kabel gitarowy sensownej jakości,
• pokrowiec lub sztywny futerał,
• zapasowy komplet strun.

Dobre etui to w praktyce ochrona Twojej inwestycji. Każdy transport bez futerału kończy się rysami, a czasem poważniejszymi uszkodzeniami. Kabel też warto kupić rozsądny – nie po to, żeby „brzmiał lepiej”, ale żeby nie przestał działać po kilku próbach.

Efekty gitarowe i multiefekty

Kiedy opanujesz pierwsze akordy, szybko przyjdzie ochota na zabawę dźwiękiem. Pojawią się nazwy typu overdrive, distortion, delay, chorus, wah. Pojedyncze kostki pozwalają budować własny łańcuch efektów na pedalboardzie i uczą „zarządzania” brzmieniem w czasie gry.

Alternatywą są multiefekty – urządzenia, które w jednym pudełku mają dziesiątki symulacji wzmacniaczy i efektów, z możliwością łączenia ich w różne konfiguracje. To często bardzo dobry wybór na start, bo za rozsądną cenę dostajesz ogromny zestaw brzmień do eksperymentów bez konieczności kupowania wielu pojedynczych kostek.

Jak testować gitarę i o nią dbać?

Przy pierwszym zakupie internetowy koszyk kusi, ale nic nie zastąpi wzięcia instrumentu do rąk. Nawet jeśli później zamówisz konkretny model online, spróbuj najpierw ogrywać kilka gitar w sklepie, choćby po to, żeby poczuć różnicę między różnymi profilami gryfu czy menzurą.

Test w sklepie krok po kroku

Nie musisz umieć grać solówek, żeby sensownie przetestować gitarę. Wystarczą proste rzeczy: kilka akordów, pojedyncze dźwięki po kolei na każdym progu, delikatne bendy. Zwróć uwagę, czy nic nie brzęczy, czy gitara stroi w różnych pozycjach i jak reaguje na mocniejsze uderzenie kostką.

Rozmawiaj przy tym z osobami w sklepie albo bardziej doświadczonymi gitarzystami. Krótka obserwacja, jak oni trzymają instrument, jak ustawiają pasek, jak korzystają z przełącznika przetworników, da Ci mnóstwo praktycznych podpowiedzi. Wspólne ogrywanie sprzętu to też świetny sposób, żeby nauczyć się „języka gitarowego” i pewniej poruszać się w nazewnictwie.

Podstawy pielęgnacji pierwszej gitary

Dobrze ustawiona i zadbana gitara będzie służyć latami. W praktyce sprowadza się to do kilku nawyków: regularnej wymiany strun, przecierania gryfu i korpusu suchą ściereczką po graniu, dbania o prawidłowe przechowywanie instrumentu oraz okresowych regulacji mostka, gryfu i wysokości strun.

Regulację zawsze wykonuje się na nowych strunach, nigdy na starych. Jeśli kupujesz gitarę w sklepie stacjonarnym, często możesz liczyć na pierwszą regulację po kilku miesiącach gry. To dobry moment, żeby dostosować instrument do Twojej faktycznej techniki i siły nacisku, a przy okazji nauczyć się, jak działa mostek, siodełko i pręt napinający w gryfie.