Nowy podatek od oszczędności będzie naliczany od wartości aktywów zgromadzonych na Osobistym Koncie Inwestycyjnym (OKI) ponad ustawowe limity – 100 000 zł dla aktywów inwestycyjnych oraz 25 000 zł dla aktywów oszczędnościowych. Od 1 stycznia 2027 r. nadwyżka ponad te kwoty zostanie obciążona daniną w wysokości 0,85% w skali roku, a stawka na kolejne lata będzie powiązana ze stopą referencyjną NBP.
Wprowadzenie nowego podatku od oszczędności w Polsce budzi wiele emocji i pytań. Ustawa o Osobistych Kontach Inwestycyjnych została uchwalona przez Sejm 3 lipca 2026 r., a jej przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.. OKI ma być nową formą wspierania inwestycji, której celem jest nie tylko zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki, ale też zachęcenie obywateli do aktywniejszego inwestowania. W artykule przyjrzymy się szczegółowo temu rozwiązaniu oraz jego skutkom dla oszczędzających.
Czym jest Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) i nowy podatek od oszczędności?
Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to nowy typ rachunku inwestycyjno‑oszczędnościowego wprowadzony ustawą, który premiuje długoterminowe inwestowanie. Konstrukcja konta pozwala uniknąć podatku Belki od zysków kapitałowych w określonych limitach, w zamian za wprowadzenie podatku od wartości aktywów ponad te limity.
Na OKI będzie można utrzymywać dwa rodzaje aktywów z osobnymi pułapami zwolnień podatkowych:
- do 100 000 zł – limit dla aktywów inwestycyjnych (np. akcje, obligacje skarbowe, fundusze inwestycyjne, inne instrumenty finansowe denominowane w złotych),
- do 25 000 zł – odrębny limit dla aktywów o charakterze oszczędnościowym (lokaty, detaliczne obligacje oszczędnościowe, środki pieniężne).
Te dwa pułapy są niezależne od siebie. Oznacza to, że jedna osoba może mieć na OKI łącznie nawet 125 000 zł objęte pełnym zwolnieniem – 100 000 zł w instrumentach inwestycyjnych oraz 25 000 zł w lokatach i obligacjach oszczędnościowych.
Koncepcja OKI opiera się na szwedzkim systemie ISK, z którego korzysta około 40% dorosłych Szwedów. Polskie rozwiązanie ma podobny cel: przenieść część oszczędności z rachunków bankowych na rynek kapitałowy i w ten sposób wzmocnić finansowanie przedsiębiorstw.
- Możliwość inwestowania bez podatku Belki w ramach limitu 100 000 zł dla aktywów inwestycyjnych.
- Osobny limit 25 000 zł dla lokat i obligacji oszczędnościowych.
- Nowy podatek od wartości aktywów dla nadwyżki ponad oba limity.
- Inspiracja szwedzkim rozwiązaniem ISK.
OKI będzie mógł założyć każdy pełnoletni obywatel Polski. Konto ma charakter wyłącznie osobisty – nie będzie możliwości prowadzenia wspólnego OKI, np. z małżonkiem. Ustawa dopuszcza zawarcie więcej niż jednej umowy o prowadzenie OKI, ale limity podatkowe liczone są łącznie dla wszystkich kont danego podatnika.
Dlaczego wprowadzenie OKI jest ważne dla polskiej gospodarki?
Nowe regulacje są odpowiedzią na potrzebę zwiększenia inwestycji w Polsce, co jest istotne dla utrzymania tempa rozwoju gospodarczego. Polska gospodarka stoi przed dużymi wyzwaniami – transformacją energetyczną, cyfryzacją, starzeniem się społeczeństwa – a to wymaga większego udziału prywatnego kapitału w finansowaniu inwestycji.
Obecnie ponad połowa oszczędności Polaków utrzymywana jest w gotówce i na depozytach bankowych, które po uwzględnieniu inflacji często nie generują realnego zysku. OKI ma skłonić część gospodarstw domowych do przeniesienia środków na bardziej dochodowe instrumenty finansowe. To może przełożyć się zarówno na wyższą stopę oszczędzania, jak i na rozwój krajowych firm.
Wprowadzenie OKI ma na celu nie tylko rozwój rynku kapitałowego, ale także wzmocnienie pozycji polskich przedsiębiorstw i całej gospodarki.
Wpływ na rynek kapitałowy
Polski rynek kapitałowy wciąż jest mniejszy i mniej płynny niż rynki w krajach Europy Zachodniej. Zwolnienie z podatku Belki dla aktywów trzymanych na OKI do kwoty 100 000 zł może zwiększyć napływ kapitału na giełdę oraz do funduszy inwestycyjnych. To z kolei oznacza lepsze warunki dla emisji akcji i obligacji.
Większe zainteresowanie inwestowaniem daje szansę szczególnie młodym i innowacyjnym spółkom – łatwiej im będzie pozyskać środki na rozwój, ekspansję zagraniczną czy tworzenie nowych miejsc pracy. Dla inwestorów indywidualnych oznacza to szerszą ofertę instrumentów finansowych.
- Większa płynność i głębokość rynku kapitałowego.
- Lepszy dostęp do kapitału dla rozwijających się firm.
- Szansa na poprawę konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.
Jakie są korzyści dla oszczędzających?
Dla oszczędzających najważniejsza zaleta OKI to brak podatku Belki w ramach ustawowych limitów. Dochody z inwestycji i oszczędności trzymanych w OKI – do 100 000 zł w aktywach inwestycyjnych i do 25 000 zł w oszczędnościowych – nie będą obciążone 19% podatkiem od zysków kapitałowych.
Dla osób, które inwestują długoterminowo w akcje, obligacje czy fundusze, taka konstrukcja może oznaczać wyraźnie wyższą realną stopę zwrotu. Zamiast oddawać fiskusowi niemal jedną piątą wypracowanego zysku, cały dochód pozostanie na koncie i może dalej pracować, generując efekt procentu składanego.
Jak działa nowy podatek od wartości aktywów?
Od 1 stycznia 2027 r. aktywa zgromadzone na OKI ponad limity 100 000 zł (inwestycje) i 25 000 zł (oszczędności) zostaną objęte nową daniną – podatkiem od wartości aktywów. W 2027 roku stawka tego podatku została określona ustawowo na poziomie 0,85% w skali roku. Została ona wyliczona jako 19% wartości stopy referencyjnej NBP, która 31 października 2025 r. wynosiła 4,5%.
Od 2028 roku wzór na stawkę będzie już stały. Podatek od wartości aktywów ma wynosić 19% stopy referencyjnej NBP z dnia 31 października roku poprzedzającego dany rok podatkowy, z zastrzeżeniem, że stawka nie może spaść poniżej 0,1%. Obecnie stopa referencyjna NBP to 3,75% w skali roku. Przy takim poziomie, stawka podatku od aktywów kształtowałaby się w pobliżu 0,71% rocznie, choć faktyczna wartość będzie ogłaszana co roku w Monitorze Polskim.
Sama podstawa opodatkowania jest obliczana według dość złożonego algorytmu. Nie chodzi o stan konta w jednym, wybranym dniu, lecz o pewną średnią wartość aktywów w ciągu całego roku. Wzór obejmuje:
- suma dziennych wycen aktywów na wszystkich OKI danego podatnika,
- powiększenie tej sumy o saldo wpłat i wypłat w trakcie roku, liczone z uwzględnieniem ruchów danego dnia,
- podzielenie uzyskanego wyniku przez liczbę dni roku podatkowego, w których podatnik posiadał OKI.
W praktyce oznacza to, że podatek jest naliczany od średniej wartości środków trzymanych na OKI – im dłużej i im wyższe kwoty przekraczają limity, tym większa podstawa opodatkowania.
Podatek od aktywów jest naliczany niezależnie od wyniku inwestycji, co oznacza, że będzie pobierany nawet w przypadku straty.
Nowy podatek od oszczędności w ramach OKI ma charakter majątkowy, co oznacza, że zapłacisz go nawet wtedy, gdy Twoje inwestycje przyniosą stratę.
Dla inwestorów, którzy akceptują wyższe ryzyko i liczą na atrakcyjną stopę zwrotu, nowy podatek może być mniej dotkliwy niż klasyczny podatek Belki 19%. Przy dobrze dobranych inwestycjach różnica między podatkiem od wartości aktywów a podatkiem od zysków kapitałowych może działać na korzyść właściciela OKI.
Jakie są potencjalne wyzwania związane z OKI?
Mimo wielu zalet, korzystanie z OKI wymaga większej świadomości finansowej niż trzymanie pieniędzy na rachunku oszczędnościowym. Osoba, która zdecyduje się przenieść część środków na rynek kapitałowy, musi zaakceptować wyższą zmienność wartości portfela i ryzyko spadku notowań.
Trudnością może być także zrozumienie mechanizmu naliczania podatku od wartości aktywów. To nie jest prosty procent od zysku na rachunku, ale danina zależna od średniej wartości aktywów w roku. Przy dużych wpłatach powyżej limitów, dokonanych na dłuższy czas, podatek może okazać się odczuwalny, nawet jeśli inwestycje nie przyniosą oczekiwanego wyniku.
Wprowadzenie OKI może też zmienić ofertę banków i domów maklerskich. Instytucje finansowe będą konkurować nie tylko oprocentowaniem depozytów, ale także dostępem do instrumentów kwalifikujących się do limitu 100 000 zł oraz jakością obsługi inwestycyjnej. Można się też spodziewać, że oprocentowanie lokat w ramach OKI będzie porównywalne lub nieco inne niż w standardowych ofertach, co zmusi klientów do dokładniejszego porównywania produktów.
Podatek Belki a nowe regulacje
OKI nie likwiduje podatku Belki. 19% podatek od zysków kapitałowych nadal będzie pobierany od dochodów z lokat, rachunków oszczędnościowych, obligacji, akcji czy funduszy inwestycyjnych – wszędzie tam, gdzie aktywa nie są objęte reżimem OKI lub przekraczają limity zwolnienia.
Dla osoby oszczędzającej wybór będzie więc przebiegał między klasycznym opodatkowaniem zysków a korzystaniem z nowego podatku od wartości aktywów w ramach OKI. W wielu przypadkach połączenie obu rozwiązań może być najrozsądniejsze – część środków w bezpiecznych depozytach, część w instrumentach rynku kapitałowego, przy maksymalnym wykorzystaniu przysługujących limitów.
- Konieczność świadomego podejmowania decyzji inwestycyjnych.
- Ryzyko niekorzystnej relacji między wynikiem inwestycji a podatkiem przy dużych wpłatach powyżej limitów.
- Równoległe funkcjonowanie podatku Belki i podatku od wartości aktywów.
- Potrzeba śledzenia zmian w regulacjach podatkowych i stopach procentowych NBP.
